Jedzenie i picie

Co jest w menu

Cypryjskie menu często są przetłumaczone byle jak albo wcale. Oto, co znaczą te słowa, co zamówić i jaki błąd przy pierwszym meze popełnia prawie każdy.

Meze na kraciastym obrusie: pasty, sałatki i mięso z grilla
Meze w Smigies Tavern w Neo Chorio.

Z grilla i z garnka

Mezeμεζές
To nie przystawka. To cały posiłek z piętnastu do trzydziestu małych dań, które przychodzą falami przez dwie godziny albo dłużej. Najpierw pasty i sałatki, potem warzywa i ser, a potem długa seria grillowanego i duszonego mięsa albo ryb. Zamawia się je dla całego stołu i trzeba rozłożyć siły, bo mięso przychodzi na końcu, a większość debiutantów jest najedzona, zanim do niego dojdzie.
Halloumiχαλλούμι
Narodowy ser z mleka owczego i koziego i powód, dla którego Cypr jest na kulinarnej mapie większości ludzi. Jego największa zaleta polega na tym, że nie rozpływa się na ogniu, więc można go grillować albo smażyć, aż zacznie skrzypieć. Jedz go na ciepło z cytryną albo na zimno z arbuzem w letnie popołudnie. To lepsze, niż brzmi.
Souvlaσούβλα
Duże kawałki jagnięciny, wieprzowiny albo kurczaka na długim rożnie, obracane godzinami nad węglem drzewnym. To jedzenie na niedziele i święta, główne danie wielkanocnego obiadu i coś zupełnie innego niż souvlaki.
Souvlakiσουβλάκι
Mniejszy i szybszy krewny: mięso na szpikulcu, zwykle wkładane do pity z sałatką i sosem. Jedzenie na co dzień.
Sheftaliaσεφταλιά
Mielona wieprzowina albo jagnięcina z cebulą i pietruszką, zawinięta w siatkę wieprzową i grillowana. Tłuszcz, topiąc się, podlewa mięso. Często najlepsza rzecz na talerzu mięs z grilla.
Kleftikoκλέφτικο
Jagnięcina zamknięta w glinianym piecu i zostawiona na wiele godzin, aż sama odchodzi od kości. Nazwa znaczy „kradzione”. Według opowieści zbójcy piekli ją w zamkniętych dołach, żeby dym ich nie zdradził.
Afeliaαφέλια
Wieprzowina duszona w czerwonym winie z rozgniecionymi ziarnami kolendry. Prosta i jeden z najbardziej typowo cypryjskich smaków, na jakie trafisz.
Stifadoστιφάδο
Wolno duszony gulasz z wołowiny albo królika z dużą ilością małych cebulek, octem z czerwonego wina i cynamonem.
Koupepiaκουπέπια
Liście winorośli nadziewane ryżem, mielonym mięsem i ziołami. Gdzie indziej nazywa się je dolmades, tutaj to koupepia.
Louviλουβί
Fasolka czarne oczko, zwykle gotowana z boćwiną i po prostu polana oliwą i cytryną. Podstawa postnej kuchni i pewny wybór dla wegetarian.
Lountzaλούντζα
Wędzony polędwiczny schab marynowany w winie, krojony w cienkie plastry. Często grillowany i podawany z halloumi.
Anariαναρή
Świeży ser z serwatki robiony przy okazji halloumi, łagodny, trochę jak ricotta. Jedz go świeżego z miodem albo suszonego i startego na makaron.
Mięso z grilla z frytkami, fasolką szparagową, pitą i cytryną
Talerz z grilla w Moustakallis Tavern w Polis.

Pasty, małe talerze i zupy

Tahiniταχίνι
Pasta sezamowa rozrzedzona cytryną i czosnkiem. Tutaj mówi się na nią tashi. Przychodzi razem z chlebem i długo nie wytrzymuje.
Talattouriταλαττούρι
Cypryjska wersja tzatziki: odcedzony jogurt, ogórek, czosnek i, co nietypowe, mięta zamiast koperku.
Koupesκούπες
Podłużne, wrzecionowate kulki z bulguru z przyprawionym farszem z mielonego mięsa, smażone w głębokim tłuszczu. Stały punkt meze.
Trahanasτραχανάς
Zupa z łamanej pszenicy fermentowanej w kwaśnym mleku, suszonej, a potem gotowanej z powrotem w gęsty wywar, zwykle z wrzuconą kostką halloumi. Jedzenie na zimę i smak, do którego trzeba się przekonać, ale warto.
Sałatka wiejska wśród miseczek z pastami, oliwkami i burakami
Pasty, oliwki i sałatka wiejska w Yiannis Kathikas Tavern.

Na słodko

Loukoumadesλουκουμάδες
Małe smażone kulki z ciasta nasączone syropem albo miodem i posypane cynamonem. Jedzenie na festyny.
Flaounesφλαούνες
Słono-słodkie pierożki z serem, miętą i rodzynkami, robione tylko na Wielkanoc i to w ogromnych ilościach.
Glyko tou koutaliouγλυκό του κουταλιού
„Słodkości z łyżeczki”: całe owoce albo orzechy zakonserwowane w gęstym syropie, podawane na małym talerzyku ze szklanką zimnej wody. Jeśli ktoś poczęstuje cię nimi w wiejskim domu, nie odmawiaj.
Soutzoukosσουτζιούκος
Sznurek migdałów wielokrotnie maczany w zagęszczonym moszczu winogronowym, aż urośnie z niego długa, ciągnąca się świeca. Zobaczysz go na każdym festynie.
Bourekiaμπουρέκια
Małe pierożki ze słodkim serem anari i cynamonem, smażone i posypane cukrem.
Przekrojone flaounes z nadzieniem serowym i rodzynkami
Flaounes, wielkanocne wypieki z serem.Zdjęcie: Alpha, CC BY-SA 2.0

Do picia

Kawa cypryjskaκυπριακός καφές
Drobno mielona, parzona w małym tygielku i podawana z fusami osadzonymi na dnie. Zamawia się ją według tego, jak słodką lubisz: sketo (bez cukru), metrio (średnio słodka), glykos (słodka). Ostatni łyk zostaw w filiżance.
Frappé
Kawa rozpuszczalna wstrząśnięta z lodem na pianę. Niemodna, wszechobecna i dokładnie to, czego chcesz przy 35 stopniach.
Zivaniaζιβανία
Przezroczysta, mocna wódka destylowana z wytłoków winogronowych. Poczęstują cię nią na powitanie, po posiłku i, tradycyjnie, jako lekarstwem na prawie wszystko. Traktuj ją z szacunkiem.
Commandariaκουμανδαρία
Słodkie wino wzmacniane z suszonych na słońcu winogron, robione na Cyprze od tysięcy lat i często nazywane najstarszym nazwanym winem, które wciąż się produkuje. Pij je do deseru, nie przed kolacją.
Xynisteriξυνιστέρι
Główny miejscowy szczep białych winogron. Lekki i cytrusowy, i to nim obsadzona jest większość winnic wokół Kathikas.
Maratheftikoμαραθεύτικο
Miejscowy czerwony szczep, głębszy i pełniejszy, niż większość ludzi spodziewa się po Cyprze. Coraz częściej to z niego chcą być znane poważne lokalne winnice.
KEO i Leon
Miejscowe lagery. Zimne, lekkie i właśnie to, co należy pić na nabrzeżu w porcie.
Kamienna fasada winiarni pod winoroślą, z powitalnym szyldem w kilku językach
Sterna, jedna z winiarni w Kathikas.

Kilka miejscowych zwyczajów

  • Kolacja jest późno. 20:00 to wcześnie. Przyjdź o 19:00, a zastaniesz pustą salę i zdziwionego kelnera.
  • Obiad jest długi, a latem to rozsądny sposób na spędzenie godzin, kiedy jest za gorąco, żeby być na zewnątrz.
  • Chleb, oliwki i pasty zwykle pojawiają się bez zamawiania i normalnie wchodzą w opłatę za nakrycie.
  • Napiwki nie są obowiązkowe. Normą jest zaokrąglenie rachunku albo 5–10% za dobrą obsługę.
  • Wiejskie sklepy i kafenia często przyjmują tylko gotówkę. Wypłać pieniądze w Polis, zanim pojedziesz w góry.
  • Zapytaj, co jest dziś dobre. Zwłaszcza przy rybach. Odpowiedź dużo mówi o restauracji.
Pisownia i znaczenia różnią się między wsiami i między rodzinami, a ta lista to tylko jedna wersja. Jeśli coś pomyliłem albo pominąłem jakieś miejscowe danie, daj mi znać.