Jedzenie i picie
Co jest w menu
Cypryjskie menu często są przetłumaczone byle jak albo wcale. Oto, co znaczą te słowa, co zamówić i jaki błąd przy pierwszym meze popełnia prawie każdy.

Z grilla i z garnka
- Mezeμεζές
- To nie przystawka. To cały posiłek z piętnastu do trzydziestu małych dań, które przychodzą falami przez dwie godziny albo dłużej. Najpierw pasty i sałatki, potem warzywa i ser, a potem długa seria grillowanego i duszonego mięsa albo ryb. Zamawia się je dla całego stołu i trzeba rozłożyć siły, bo mięso przychodzi na końcu, a większość debiutantów jest najedzona, zanim do niego dojdzie.
- Halloumiχαλλούμι
- Narodowy ser z mleka owczego i koziego i powód, dla którego Cypr jest na kulinarnej mapie większości ludzi. Jego największa zaleta polega na tym, że nie rozpływa się na ogniu, więc można go grillować albo smażyć, aż zacznie skrzypieć. Jedz go na ciepło z cytryną albo na zimno z arbuzem w letnie popołudnie. To lepsze, niż brzmi.
- Souvlaσούβλα
- Duże kawałki jagnięciny, wieprzowiny albo kurczaka na długim rożnie, obracane godzinami nad węglem drzewnym. To jedzenie na niedziele i święta, główne danie wielkanocnego obiadu i coś zupełnie innego niż souvlaki.
- Souvlakiσουβλάκι
- Mniejszy i szybszy krewny: mięso na szpikulcu, zwykle wkładane do pity z sałatką i sosem. Jedzenie na co dzień.
- Sheftaliaσεφταλιά
- Mielona wieprzowina albo jagnięcina z cebulą i pietruszką, zawinięta w siatkę wieprzową i grillowana. Tłuszcz, topiąc się, podlewa mięso. Często najlepsza rzecz na talerzu mięs z grilla.
- Kleftikoκλέφτικο
- Jagnięcina zamknięta w glinianym piecu i zostawiona na wiele godzin, aż sama odchodzi od kości. Nazwa znaczy „kradzione”. Według opowieści zbójcy piekli ją w zamkniętych dołach, żeby dym ich nie zdradził.
- Afeliaαφέλια
- Wieprzowina duszona w czerwonym winie z rozgniecionymi ziarnami kolendry. Prosta i jeden z najbardziej typowo cypryjskich smaków, na jakie trafisz.
- Stifadoστιφάδο
- Wolno duszony gulasz z wołowiny albo królika z dużą ilością małych cebulek, octem z czerwonego wina i cynamonem.
- Koupepiaκουπέπια
- Liście winorośli nadziewane ryżem, mielonym mięsem i ziołami. Gdzie indziej nazywa się je dolmades, tutaj to koupepia.
- Louviλουβί
- Fasolka czarne oczko, zwykle gotowana z boćwiną i po prostu polana oliwą i cytryną. Podstawa postnej kuchni i pewny wybór dla wegetarian.
- Lountzaλούντζα
- Wędzony polędwiczny schab marynowany w winie, krojony w cienkie plastry. Często grillowany i podawany z halloumi.
- Anariαναρή
- Świeży ser z serwatki robiony przy okazji halloumi, łagodny, trochę jak ricotta. Jedz go świeżego z miodem albo suszonego i startego na makaron.

Pasty, małe talerze i zupy
- Tahiniταχίνι
- Pasta sezamowa rozrzedzona cytryną i czosnkiem. Tutaj mówi się na nią tashi. Przychodzi razem z chlebem i długo nie wytrzymuje.
- Talattouriταλαττούρι
- Cypryjska wersja tzatziki: odcedzony jogurt, ogórek, czosnek i, co nietypowe, mięta zamiast koperku.
- Koupesκούπες
- Podłużne, wrzecionowate kulki z bulguru z przyprawionym farszem z mielonego mięsa, smażone w głębokim tłuszczu. Stały punkt meze.
- Trahanasτραχανάς
- Zupa z łamanej pszenicy fermentowanej w kwaśnym mleku, suszonej, a potem gotowanej z powrotem w gęsty wywar, zwykle z wrzuconą kostką halloumi. Jedzenie na zimę i smak, do którego trzeba się przekonać, ale warto.

Na słodko
- Loukoumadesλουκουμάδες
- Małe smażone kulki z ciasta nasączone syropem albo miodem i posypane cynamonem. Jedzenie na festyny.
- Flaounesφλαούνες
- Słono-słodkie pierożki z serem, miętą i rodzynkami, robione tylko na Wielkanoc i to w ogromnych ilościach.
- Glyko tou koutaliouγλυκό του κουταλιού
- „Słodkości z łyżeczki”: całe owoce albo orzechy zakonserwowane w gęstym syropie, podawane na małym talerzyku ze szklanką zimnej wody. Jeśli ktoś poczęstuje cię nimi w wiejskim domu, nie odmawiaj.
- Soutzoukosσουτζιούκος
- Sznurek migdałów wielokrotnie maczany w zagęszczonym moszczu winogronowym, aż urośnie z niego długa, ciągnąca się świeca. Zobaczysz go na każdym festynie.
- Bourekiaμπουρέκια
- Małe pierożki ze słodkim serem anari i cynamonem, smażone i posypane cukrem.

Do picia
- Kawa cypryjskaκυπριακός καφές
- Drobno mielona, parzona w małym tygielku i podawana z fusami osadzonymi na dnie. Zamawia się ją według tego, jak słodką lubisz: sketo (bez cukru), metrio (średnio słodka), glykos (słodka). Ostatni łyk zostaw w filiżance.
- Frappé
- Kawa rozpuszczalna wstrząśnięta z lodem na pianę. Niemodna, wszechobecna i dokładnie to, czego chcesz przy 35 stopniach.
- Zivaniaζιβανία
- Przezroczysta, mocna wódka destylowana z wytłoków winogronowych. Poczęstują cię nią na powitanie, po posiłku i, tradycyjnie, jako lekarstwem na prawie wszystko. Traktuj ją z szacunkiem.
- Commandariaκουμανδαρία
- Słodkie wino wzmacniane z suszonych na słońcu winogron, robione na Cyprze od tysięcy lat i często nazywane najstarszym nazwanym winem, które wciąż się produkuje. Pij je do deseru, nie przed kolacją.
- Xynisteriξυνιστέρι
- Główny miejscowy szczep białych winogron. Lekki i cytrusowy, i to nim obsadzona jest większość winnic wokół Kathikas.
- Maratheftikoμαραθεύτικο
- Miejscowy czerwony szczep, głębszy i pełniejszy, niż większość ludzi spodziewa się po Cyprze. Coraz częściej to z niego chcą być znane poważne lokalne winnice.
- KEO i Leon
- Miejscowe lagery. Zimne, lekkie i właśnie to, co należy pić na nabrzeżu w porcie.

Kilka miejscowych zwyczajów
- Kolacja jest późno. 20:00 to wcześnie. Przyjdź o 19:00, a zastaniesz pustą salę i zdziwionego kelnera.
- Obiad jest długi, a latem to rozsądny sposób na spędzenie godzin, kiedy jest za gorąco, żeby być na zewnątrz.
- Chleb, oliwki i pasty zwykle pojawiają się bez zamawiania i normalnie wchodzą w opłatę za nakrycie.
- Napiwki nie są obowiązkowe. Normą jest zaokrąglenie rachunku albo 5–10% za dobrą obsługę.
- Wiejskie sklepy i kafenia często przyjmują tylko gotówkę. Wypłać pieniądze w Polis, zanim pojedziesz w góry.
- Zapytaj, co jest dziś dobre. Zwłaszcza przy rybach. Odpowiedź dużo mówi o restauracji.
Pisownia i znaczenia różnią się między wsiami i między rodzinami, a ta lista to tylko jedna wersja. Jeśli coś pomyliłem albo pominąłem jakieś miejscowe danie, daj mi znać.