Φαγητό και ποτό
Τι έχει ο κατάλογος
Οι κυπριακοί κατάλογοι έχουν πολλά πιάτα με τοπικά ονόματα. Ορίστε τι σημαίνουν, τι να παραγγείλετε, και το ένα λάθος που κάνουν σχεδόν όλοι στον πρώτο τους μεζέ.

Στη σχάρα και στην κατσαρόλα
- Μεζές
- Δεν είναι ορεκτικό. Είναι ολόκληρο γεύμα από δεκαπέντε ως τριάντα μικρά πιάτα που έρχονται κατά κύματα μέσα σε δύο ώρες ή και περισσότερο. Πρώτα έρχονται οι αλοιφές και οι σαλάτες, μετά τα λαχανικά και το τυρί, και μετά μια μεγάλη σειρά από κρέατα ή ψάρια στη σχάρα και μαγειρευτά. Παραγγείλτε τον για όλο το τραπέζι και πηγαίνετε με μέτρο, γιατί το κρέας έρχεται τελευταίο και οι περισσότεροι που τον τρώνε πρώτη φορά έχουν χορτάσει πριν φτάσει.
- Χαλλούμι
- Το εθνικό τυρί, από πρόβειο και κατσικίσιο γάλα, και ο λόγος που η Κύπρος υπάρχει στον γαστρονομικό χάρτη των περισσότερων. Το έξυπνο με αυτό είναι ότι κρατά το σχήμα του στη φωτιά, οπότε μπορείτε να το ψήσετε στη σχάρα ή να το τηγανίσετε ώσπου να τρίζει στο δόντι. Φάτε το ζεστό με λεμόνι, ή κρύο με καρπούζι ένα καλοκαιρινό απόγευμα. Είναι καλύτερο απ’ ό,τι ακούγεται.
- Σούβλα
- Μεγάλα κομμάτια αρνί, χοιρινό ή κοτόπουλο σε μακριά σούβλα που γυρίζει αργά πάνω στα κάρβουνα για ώρες. Είναι φαγητό για Κυριακές και γιορτές, το κεντρικό πιάτο του πασχαλινού τραπεζιού, και αρκετά διαφορετικό από το σουβλάκι.
- Σουβλάκι
- Ο μικρότερος και πιο γρήγορος συγγενής: κρέας στο καλαμάκι, συνήθως μέσα σε πίτα με σαλάτα και σάλτσα. Φαγητό της καθημερινής.
- Σεφταλιά
- Χοιρινός ή αρνίσιος κιμάς με κρεμμύδι και μαϊντανό, τυλιγμένος σε μπόλια και ψημένος στη σχάρα. Το λίπος λιώνει και ποτίζει το κρέας. Συχνά το καλύτερο πράγμα σε μια ποικιλία σχάρας.
- Κλέφτικο
- Αρνί κλεισμένο σε πήλινο φούρνο και αφημένο για ώρες ώσπου να φεύγει από το κόκαλο. Το όνομα το χρωστά στους κλέφτες: λένε ότι το μαγείρευαν σε σφραγισμένους λάκκους για να μην τους προδώσει ο καπνός.
- Αφέλια
- Χοιρινό μαγειρεμένο σε κόκκινο κρασί με κοπανισμένο κόλιαντρο. Απλό, και από τις πιο χαρακτηριστικά κυπριακές γεύσεις που θα βρείτε.
- Στιφάδο
- Αργομαγειρεμένο μοσχάρι ή κουνέλι με πολλά μικρά κρεμμυδάκια, ξύδι από κόκκινο κρασί και κανέλα.
- Κουπέπια
- Αμπελόφυλλα γεμιστά με ρύζι, κιμά και μυρωδικά. Αλλού τα λένε ντολμάδες· εδώ είναι κουπέπια.
- Λουβί
- Μαυρομάτικα φασόλια, συνήθως μαγειρεμένα με σέσκουλα και ντυμένα απλά με ελαιόλαδο και λεμόνι. Βασικό φαγητό της Σαρακοστής και σίγουρη χορτοφαγική επιλογή.
- Λούντζα
- Χοιρινό φιλέτο καπνιστό και παστωμένο σε κρασί, σε λεπτές φέτες. Συχνά ψημένη στη σχάρα και σερβιρισμένη με χαλλούμι.
- Αναρή
- Το φρέσκο τυρί από τυρόγαλο που φτιάχνεται μαζί με το χαλλούμι, ήπιο και κάπως σαν ρικότα. Φάτε την φρέσκια με μέλι, ή ξερή τριμμένη πάνω στα μακαρόνια.

Αλοιφές, μικρά πιάτα και σούπες
- Ταχίνι
- Πάστα σουσαμιού αραιωμένη με λεμόνι και σκόρδο. Εδώ πολλοί το λένε και τασί. Έρχεται μαζί με το ψωμί και δεν κρατά πολύ.
- Ταλαττούρι
- Η κυπριακή εκδοχή του τζατζικιού: στραγγιστό γιαούρτι, αγγούρι, σκόρδο και, ασυνήθιστα, δυόσμος αντί για άνηθο.
- Κούπες
- Τορπιλόσχημα κελύφη από πουργούρι με γέμιση από πικάντικο κιμά, τηγανητά. Σταθερή παρουσία στον μεζέ.
- Τραχανάς
- Σούπα από σπασμένο σιτάρι που ζυμώνεται σε ξινόγαλα, ξεραίνεται, και μετά βράζεται ξανά σε πηχτό ζωμό, συνήθως με ένα κομμάτι χαλλούμι μέσα. Χειμωνιάτικο φαγητό, και μια γεύση που θέλει συνήθεια, αλλά αξίζει να τη συνηθίσετε.

Γλυκά
- Λουκουμάδες
- Μικρές τηγανητές μπαλίτσες ζύμης βουτηγμένες σε σιρόπι ή μέλι και πασπαλισμένες με κανέλα. Φαγητό των πανηγυριών.
- Φλαούνες
- Αλμυρογλυκές πίτες με τυρί, δυόσμο και σταφίδες, που φτιάχνονται μόνο το Πάσχα, και σε τεράστιες ποσότητες.
- Γλυκό του κουταλιού
- Ολόκληρα φρούτα ή καρποί σε πηχτό σιρόπι, σερβιρισμένα σε ένα μικρό πιατάκι με ένα ποτήρι κρύο νερό. Αν σας κεράσουν σε σπίτι στο χωριό, πείτε ναι.
- Σουτζιούκος
- Μια αρμαθιά αμύγδαλα βουτηγμένα ξανά και ξανά σε πηχτό μούστο ώσπου να γίνει ένα μακρύ, μαστιχωτό κερί. Θα τον δείτε σε κάθε πανηγύρι.
- Μπουρέκια
- Μικρά πιτάκια γεμιστά με γλυκιά αναρή και κανέλα, τηγανητά και πασπαλισμένα με ζάχαρη.

Για να πιείτε
- Κυπριακός καφές
- Ψιλοαλεσμένος, ψημένος σε μικρό μπρίκι, σερβιρισμένος με το κατακάθι στον πάτο. Παραγγέλνεται ανάλογα με τη γλύκα: σκέτος, μέτριος ή γλυκύς. Αφήστε την τελευταία γουλιά.
- Φραπέ
- Στιγμιαίος καφές χτυπημένος με πάγο ώσπου να αφρίσει. Εκτός μόδας, παντού, και ακριβώς ό,τι θέλετε στους 35 βαθμούς.
- Ζιβανία
- Διάφανο, δυνατό απόσταγμα από στέμφυλα σταφυλιού. Θα σας την προσφέρουν για καλωσόρισμα, μετά το φαγητό, και κατά την παράδοση ως γιατρικό σχεδόν για τα πάντα. Να της φέρεστε με σεβασμό.
- Κουμανδαρία
- Γλυκό ενισχυμένο κρασί από λιαστά σταφύλια, που φτιάχνεται στην Κύπρο εδώ και χιλιάδες χρόνια και συχνά αναφέρεται ως το παλαιότερο κρασί με όνομα που παράγεται ακόμη. Πιείτε τη με το επιδόρπιο, όχι πριν από το φαγητό.
- Ξυνιστέρι
- Η κύρια ντόπια λευκή ποικιλία του νησιού. Ελαφρύ και με νότες εσπεριδοειδών, και αυτό που είναι φυτεμένο στα περισσότερα αμπέλια γύρω από την Κάθικα.
- Μαραθεύτικο
- Ντόπια κόκκινη ποικιλία, πιο βαθιά και πιο γεμάτη απ’ ό,τι περιμένουν οι περισσότεροι από την Κύπρο. Όλο και περισσότερο, είναι η ποικιλία με την οποία θέλουν να ξεχωρίζουν τα σοβαρά τοπικά οινοποιεία.
- KEO & Leon
- Οι τοπικές μπίρες τύπου lager. Κρύες, εύκολες, και ό,τι πρέπει για να πιείτε δίπλα στο λιμάνι.

Μερικές τοπικές συνήθειες
- Το δείπνο είναι αργά. Οι 20:00 θεωρούνται νωρίς. Αν εμφανιστείτε στις 19:00 θα βρείτε άδεια σάλα και έναν μπερδεμένο σερβιτόρο.
- Το μεσημεριανό κρατά πολύ, και το καλοκαίρι είναι ο λογικός τρόπος να περάσετε τις ώρες που κάνει πολλή ζέστη για να είστε έξω.
- Ψωμί, ελιές και αλοιφές συνήθως έρχονται χωρίς να τα παραγγείλετε και κατά κανόνα περιλαμβάνονται στο κουβέρ.
- Το φιλοδώρημα δεν είναι υποχρεωτικό. Το στρογγύλεμα, ή 5–10% για καλή εξυπηρέτηση, είναι το σύνηθες.
- Τα μαγαζιά και τα καφενεία των χωριών συχνά δέχονται μόνο μετρητά. Βγάλτε μετρητά στην Πόλη πριν ανεβείτε.
- Ρωτήστε τι είναι καλό σήμερα. Ειδικά για το ψάρι. Η απάντηση σας λέει πολλά για το εστιατόριο.
Η ορθογραφία και οι ορισμοί διαφέρουν από χωριό σε χωριό και από οικογένεια σε οικογένεια, και αυτή η λίστα είναι μόνο μία εκδοχή. Αν έχω κάνει κάποιο λάθος, ή αν μου ξέφυγε κάποιο τοπικό πιάτο, πείτε μου.